# Kennisplatform Energiehubs – Volledige Kennisinhoud

> Het Nederlandse kennisplatform over energiehubs: lokale samenwerkingen waarbij bedrijven gezamenlijk energie opwekken, delen, opslaan en beheren om netcongestie op te lossen en te verduurzamen. Gericht op ondernemers, gemeenten, provincies, netbeheerders en andere stakeholders in Nederland.

URL: https://energiehubs.nl
Taal: Nederlands
Doelgroep: Nederlandse ondernemers (met name op bedrijventerreinen), gemeenten, provincies, netbeheerders, adviseurs, beleidsmakers
Laatste update: februari 2026

---

## Wat is een energiehub?

URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/wat-is-een-energiehub

Een energiehub is een samenwerking waarbij bedrijven in een afgebakend gebied hun energie samen opwekken, opslaan, delen en beheren. De vraag naar en het aanbod van energie wordt onderling afgestemd, zodat bedrijven energie duurzamer gebruiken, kosten besparen en beter gebruik maken van het elektriciteitsnet.

Een energiehub is nooit een doel op zich. Het is één van de mogelijke oplossingen om op lokaal niveau beter om te gaan met opwek en verbruik van energie, en zo overbelasting van het net te voorkomen. Soms zijn er eenvoudigere, individuele oplossingen – zoals slimme contractvormen, slimmere aansturing van apparatuur of het inzetten van batterijen.

Vier 'families' van energiehubs (op basis van onderzoek Royal Haskoning DHV):
1. Gebouwde omgeving
2. Mobiliteit
3. Bedrijventerreinen (meest voorkomend)
4. Cluster 6 bedrijven (industrie)

Het kabinet wil in 2030 minimaal 500 energiehubs in Nederland gerealiseerd zien, met mogelijkheden voor circa 1.200 locaties (bedrijventerreinen, bebouwde omgeving, mobiliteitshubs).

---

## Waarom energiehubs? De context: netcongestie in Nederland

Netcongestie betekent overbelasting van het stroomnet. Het elektriciteitsnet in Nederland is ontworpen voor stabiele energiestromen, maar de transitie naar duurzame energie veroorzaakt nieuwe uitdagingen:

- Meer lokale opwek: steeds meer bedrijven en huishoudens wekken eigen energie op via zonnepanelen en windmolens
- Meer weersafhankelijkheid: zonne- en windenergie is afhankelijk van weersomstandigheden
- Groeiende elektrificatie: elektrisch rijden, warmtepompen en industriële elektrificatie verhogen de piekbelasting

Gevolg: bedrijven kunnen geen nieuwe aansluitingen krijgen, kunnen niet uitbreiden of verduurzamen. Een energiehub lost dit op door vraag en aanbod lokaal op elkaar af te stemmen, waardoor pieken worden afgevlakt en het net minder zwaar belast wordt.

---

## Stappenplan voor Energiehubs

URL: https://energiehubs.nl/stappenplan

Het Kennisplatform Energiehubs heeft een stappenplan ontwikkeld samen met ondernemers en experts. Het plan bestaat uit vier fasen:

### Fase 0: Check (Wizard)
URL: https://energiehubs.nl/stappenplan/wizard

Voordat je begint, controleer je of een energiehub nu de logische stap is. De interactieve wizard helpt bij deze afweging op basis van de situatie van het bedrijventerrein en de betrokken ondernemers.

### Fase 1: Verkennen
- Energieprofiel in kaart brengen per bedrijf
- Draagvlak peilen bij andere ondernemers op het terrein
- Gesprek aangaan met de netbeheerder
- Haalbaarheid verkennen (technisch, financieel, juridisch)
- Kansenkaarten zijn een startpunt, maar maatwerk is altijd nodig

### Fase 2: Plannen & Ontwerpen
- Technisch ontwerp van de hub (welke componenten, welk netvlak)
- Juridische structuur bepalen (coöperatie, BV, samenwerkingsovereenkomst)
- Contractvorm kiezen (GTO, G-CBC, GDS)
- Businesscase uitwerken en financiering regelen
- Subsidies aanvragen

### Fase 3: Realiseren
- Technische implementatie (batterijen, EMS, zonnepanelen, laadpalen)
- Contracten ondertekenen met netbeheerder
- Opzetten beheerorganisatie

### Fase 4: Exploiteren
- Dagelijkse aansturing via Energy Management System (EMS)
- Monitoring en optimalisatie
- Beheer van de samenwerking tussen deelnemende bedrijven

---

## Contractvormen bij Netcongestie

URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/contractvormen-individueel-en-collectief

### Individuele contractvormen

**ATO (Aansluit- en Transportovereenkomst)**
Het standaardcontract tussen netbeheerder en klant. Regelt capaciteit, gebruik van de aansluiting en tarieven. Beschikbaar in vaste capaciteit (klassiek) of variabele capaciteit (nieuw).

**Volledig Variabel Transportrecht (VVTR)**
Nieuw alternatief transportrecht waarbij je capaciteit flexibel kunt gebruiken afhankelijk van beschikbaarheid op het net.

**Capaciteitsbeperkingscontract (CBC)**
Contract waarbij je flexibiliteitsdienst levert aan de netbeheerder. Bij netcongestie schakelt de netbeheerder je verbruik terug; in ruil krijg je een vergoeding of extra capaciteit.

**Tijdsblok-transport (Liander pilot)**
Per dag een vaste hoeveelheid energie afnemen op een door de netbeheerder gekozen moment. Handig bij energieopslag (batterij, boiler). Loopt vijf jaar als experiment (ontheffing december 2024).

### Collectieve contractvormen (voor energiehubs)

**Groepstransportovereenkomst (GTO)**
URL: https://energiehubs.nl/begrippen/groepstransportovereenkomst-gto

De meest gebruikte contractvorm voor energiehubs. Meerdere grootverbruikers krijgen samen een vastgestelde hoeveelheid transportcapaciteit, die ze onderling verdelen. Voorbeeld: vier bedrijven delen samen 1.000 kW – ze mogen zelf bepalen wie hoeveel gebruikt, zolang de gezamenlijke grens niet wordt overschreden.

Status: Momenteel alleen op pilotbasis beschikbaar. De ACM werkt aan een netcode-aanpassing. Verwachte beschikbaarheid als standaard contractvorm: eind 2026.

**Groepscapaciteitsbeperkingscontract (G-CBC)**
Groepsvariant van de CBC. Bedrijven leveren gezamenlijk flexibiliteitsdienst aan de netbeheerder. Bij een afroep mogen zij onderling bepalen wie terugregelt. Beschikbaar volgens de netcode, maar veel netbeheerders zijn nog bezig met de productontwikkeling.

**Groepscapaciteitsovereenkomst**
Elk bedrijf behoudt eigen contract, maar er wordt een gezamenlijke maximale grens afgesproken voor het collectief. Minder complex dan de GTO.

**GDS (Gesloten Distributiesysteem)**
Een privaat netwerk met één aansluiting op het openbare net. Bedrijven verdelen elektriciteit intern. Vereist een officiële ontheffing van de ACM. Geschikt voor campussen of industrieterreinen.

### Vergelijking GTO vs. G-CBC
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/het-verschil-tussen-de-gto-en-de-g-cbc

| Kenmerk | GTO | G-CBC |
|---|---|---|
| Type | Transportrecht (recht op capaciteit) | Flexibiliteitsdienst (vergoeding bij afroep) |
| Beschikbaarheid | Pilot, standaard verwacht eind 2026 | Direct aanvraagbaar (uitvoering per netbeheerder) |
| Sturing | Bedrijven verdelen onderling | Netbeheerder kan afroepen |
| Vergoeding | Geen vergoeding, maar garantie op capaciteit | Vergoeding bij afroep door netbeheerder |
| Complexiteit | Hoger | Lager |

---

## Subsidies voor Energiehubs

URL: https://energiehubs.nl/subsidies-energiehubs
URL: https://energiehubs.nl/tools/landelijk-overzicht-subsidies

### Stimuleringsprogramma Energiehubs (Rijksoverheid)
- Totaal budget: €166 miljoen voor 2024–2030
- 85% gaat naar provincies voor ondersteuning van lokale initiatieven
- 15% voor landelijke kennisontwikkeling
- Elke provincie maakt eigen uitvoeringsagenda in samenwerking met gemeenten, netbeheerders en ROM's

### Subsidieoverzicht Enexis
Netbeheerder Enexis heeft een interactief subsidieoverzicht gemaakt dat toont:
- Welke subsidies per fase van het stappenplan beschikbaar zijn
- Wanneer aanvraagperiodes openen en sluiten
- Aan welke criteria een project moet voldoen

Tip: Voortrajectkosten voor een energiehub bedragen doorgaans enkele duizenden euro's per deelnemer. Netbeheerders hebben soms programma's om kansrijke initiatieven te versnellen.

---

## Succesfactoren voor een kansrijke energiehub

URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/succesfactoren-energiehub

### 1. Gezamenlijke urgentie en draagvlak
Bedrijven die direct last hebben van netcongestie zijn de sterkste drijvende kracht. Vertrouwen, duidelijke communicatie en gedeeld gevoel van urgentie zijn essentieel.

### 2. Technische haalbaarheid (netvlak)
Niet alle bedrijven op een terrein zijn aangesloten op hetzelfde netvlak. De technische indeling van het net bepaalt of een GTO mogelijk is. Laat dit in een vroeg stadium uitzoeken door de netbeheerder.

### 3. Juridische structuur
Juridische afspraken zijn het zwaartepunt van elke hub:
- Wie investeert waarin?
- Hoe worden kosten verdeeld?
- Wat gebeurt er als een deelnemer wil stoppen?
- Wie is aansprakelijk?

Typische juridische structuur: start met intentieverklaring → samenwerkingsovereenkomst (SOK) → eventueel coöperatie of BV bij verdere ontwikkeling.

### 4. Lokale borging en procesregie
Er is een hubregisseur of procesregisseur nodig die bijeenkomsten organiseert, contact met de netbeheerder onderhoudt en overzicht houdt over voortgang en exploitatie. Als de externe adviseur vertrekt, moet de organisatie zelfstandig verder kunnen.

### 5. Complementaire energieprofielen
Bedrijven die elkaars pieken en dalen kunnen opvangen creëren de meeste synergie. Breng energieprofielen vroeg in kaart.

### 6. Voorzichtigheid met kansenkaarten
Kansenkaarten geven een eerste indruk, maar maatwerk is altijd nodig. De werkelijke slaagkans hangt af van lokale dynamiek, individuele bedrijfsprofielen en bereidheid tot samenwerking.

---

## Praktijkcases

### Case: Lage Weide Energy Hub (Utrecht)
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/case-energiehub-lage-weide

Deelnemers: Stiho, Van Heezik, Platra, IJsselfoort, Picnic
Locatie: Bedrijventerrein Lage Weide, Utrecht
Kenmerken: Lokale opwek via daken, slimme sturing van energievraag, koel-vriesinstallatie ingezet als batterij van de hub

### Case: Energiecoöperatie Amsterdamse Haven (ECAH)
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/hoe-de-amsterdamse-haven-een-collectief-ems-implementeerde

Collectief Energy Management System (EMS) geïmplementeerd in de Amsterdamse haven. Slimme aansturing van gezamenlijk energiegebruik.

### Case: Schiphol Trade Park
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/case-energiehub-schiphol-trade-park

Virtueel net op Schiphol Trade Park. Bedrijven delen capaciteit zonder fysiek gedeeld netwerk.

### Case: Boekelermeer
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/case-boekelermeer-energiehub-als-motor-voor-stedelijke-transformatie

Batterij als kloppend hart van de hub. Energiehub als motor voor stedelijke transformatie in een gemengd gebied.

### Case: Energiehub Erica (Drenthe)
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/podcast-1-energiehub-erica

Stroom én warmte-uitwisseling in Drentse kassen. Multi-commodity hub (elektriciteit + warmte).

### Case: SEH Broeklanden
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/podcast-2-seh-broeklanden

Locatie: Bedrijventerrein Broeklanden
Probleem: Leverings- én terugleveringscongestie
Aanpak: Hubregisseur Wouter Heres onderscheidt drie typen ondernemers:
1. Probleem nu: willen uitbreiden maar krijgen geen aansluiting
2. Probleem morgen: nu genoeg capaciteit, maar lopen vast bij verduurzaming
3. Voorlopig geen probleem: solidariteitsgroep met toekomstvisie

Ambitie: begin 2027 operationeel. GTO in afrondende fase.
Partners: provincie Overijssel, gemeente, Liander, betrokken ondernemers.

### Case: Smart Energy Hub A1 Deventer
URL: https://energiehubs.nl/smart-energy-hub-a1-in-deventer-van-start

Officieel geopend: 5 september 2025
Deelnemers: Machinefabriek Geurtsen, F. vd Vooren Medische Groothandel, Dijkham Bouw
Contract: Groeps-TO (Groepstransportovereenkomst) ondertekend met Liander
Resultaat: bedrijven kunnen onderling energie uitwisselen en elkaars zonnepanelen benutten
Partners: gemeente Deventer, Oost NL, provincie Overijssel, Liander
Onderdeel van: Smart Energy Hubs Oost-Nederland programma (Gelderland + Overijssel + Oost NL)

### Case: Energiehub Soest
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/energiehub-soest-samen-naar-een-toekomstbestendig-bedrijventerrein

Live gegaan in februari 2026. Samenwerking op bedrijventerrein richting toekomstbestendig energiegebruik.

---

## Tools & Hulpmiddelen

URL: https://energiehubs.nl/tools

### Keuzehulp collectieve contracten
URL: https://energiehubs.nl/tools/keuzehulp-collectieve-contracten

Voor bedrijven die overwegen een collectief energiecontract af te sluiten. De tool helpt bepalen welke contractvorm het beste past via gerichte vragen. Te gebruiken samen met procesregisseur, netbeheerder en andere betrokken bedrijven. Voorkomt dat bedrijven in een complex groepscontract stappen zonder goed te vergelijken.

### Subsidieoverzicht (Enexis)
URL: https://energiehubs.nl/tools/landelijk-overzicht-subsidies

Landelijk overzicht van subsidies voor energiehubs. Geeft per fase van het stappenplan aan welke subsidies beschikbaar zijn en wanneer aanvraagperiodes openen en sluiten.

### Routekaart samenwerken
URL: https://energiehubs.nl/tools/routekaart-samenwerken

Lessen uit de praktijk vertaald naar concrete actiepunten. De routekaart toont de huidige stand van zaken van energiehubs in Nederland en hoe samenwerking in de praktijk werkt.

---

## Begrippenlijst (selectie van kerntermen)

URL: https://energiehubs.nl/begrippen

**ACM (Autoriteit Consument en Markt)**: Toezichthouder die de netcode bewaakt. Werkt aan aanpassing netcode om GTO als standaard contractvorm mogelijk te maken.

**EMS (Energy Management System)**: Systeem dat de energievraag en -aanbod binnen een hub automatisch aanstuurt en optimaliseert.

**GTO (Groepstransportovereenkomst)**: Collectief contract waarbij meerdere bedrijven gezamenlijk transportcapaciteit delen. Momenteel alleen op pilotbasis; standaard verwacht eind 2026.

**G-CBC (Groepscapaciteitsbeperkingscontract)**: Collectief flexibiliteitscontract waarbij een groep bedrijven gezamenlijk flexibiliteitsdiensten levert aan de netbeheerder.

**GDS (Gesloten Distributiesysteem)**: Privaat elektriciteitsnetwerk met één aansluiting op het openbare net. Vereist ACM-ontheffing.

**Hubregisseur / Procesregisseur**: De persoon of organisatie die het energiehubproces begeleidt en coördineert.

**Netcongestie**: Overbelasting van het elektriciteitsnet waardoor bedrijven geen nieuwe aansluitingen of uitbreidingen kunnen realiseren.

**ROM (Regionale Ontwikkelingsmaatschappij)**: Regionale organisaties die de provincie ondersteunen bij het uitvoeren van het Stimuleringsprogramma Energiehubs.

**SOK (Samenwerkingsovereenkomst)**: Juridisch document dat de samenwerking tussen deelnemers van een energiehub formeel vastlegt.

**Stimuleringsprogramma Energiehubs**: Rijksoverheidsprogramma met €166 miljoen budget (2024–2030) om 500+ energiehubs in Nederland te realiseren.

**VVTR (Volledig Variabel Transportrecht)**: Nieuw individueel contracttype met flexibel transportrecht afhankelijk van netbeschikbaarheid.

De volledige begrippenlijst bevat 194+ termen: https://energiehubs.nl/begrippen

---

## Beleid & Regelgeving

### Kabinetsbrief: Decentraal Energiesysteem
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/kamerbrief-kabinet-stuurt-op-decentraal-energiesysteem

Het kabinet wil decentrale energieoplossingen actief stimuleren:
- Doel: 500 energiehubs in 2030, potentieel voor 1.200 locaties
- Lokale opwek en gebruik vermindert transport over het net en ontlast congestie
- Energiehubs maken verduurzaming, groei en woningbouw mogelijk op plekken waar het net vol zit
- Het kabinet ondersteunt tientallen initiatieven; circa tien pilots hebben een groepscontract gesloten

### Rol netbeheerders
Netbeheerders (Liander, Enexis, Stedin, e.a.) zetten zich in via:
- Aanstellen van aanspreekpunten voor energiehubinitiatieven
- Leveren van data over netwerkstructuur en energieprofielen
- Ontwikkelen van standaard contractvormen in samenwerking met ACM
- Pilots en experimenten met nieuwe contractvormen

Quote (Alexander Savelkoul, Manager Innovatie & Ontwikkeling Enexis): "De belangrijkste stap die we nu moeten zetten, is dat ondernemers duidelijkere kaders hebben waarbinnen ze kunnen opereren – onder andere door standaard contractvormen zoals de GTO te ontwikkelen."

---

## Community, Training & Netwerk

### Initiatievenradar
URL: https://energiehubs.nl/initiatieven

Interactieve kaart met alle bekende energiehubinitiatieven in Nederland. Mogelijkheid om eigen initiatief aan te melden en contact te leggen met andere hubs.

### Gids met energiehubexperts
URL: https://energiehubs.nl/gids

Marktplaats met 39+ gecertificeerde experts op het gebied van energiehubontwikkeling. Adviseurs, procesregisseurs, technische experts en juridische specialisten.

### Community
URL: https://energiehubs.nl/community

Netwerk voor energiehubprofessionals, ondernemers en beleidsmakers. Verbindt initiatieven en deelt praktijkkennis.

### Training
URL: https://energiehubs.nl/training

Opleidingen voor iedereen die een energiehub wil opzetten of begeleiden.

### Energiehub Podcast
URL: https://energiehubs.nl/kennisbank/podcast-6

Zesdelige podcastserie. Aflevering 6 (februari 2026): hoe ziet het energiesysteem van de toekomst eruit?

---

## Over het Kennisplatform

URL: https://energiehubs.nl/over

Het Kennisplatform Energiehubs is een samenwerking van de Nederlandse energiesector:

**Partners:**
- Netbeheer Nederland
- VNO-NCW (ondernemersorganisatie)
- RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
- PVB (Projectbureau Verduurzaming Bedrijventerreinen)
- KGG (Ministerie van Klimaat en Groene Groei)
- Regionale ROM's

**Missie:** Kennis en praktijkervaringen over energiehubs beschikbaar stellen voor iedereen die een energiehub wil ontwikkelen of er meer over wil weten.

**Bijdragen:** Organisaties en experts kunnen kennis bijdragen via https://energiehubs.nl/bijdragen